KenniscentrumZiekte/aandoening › Osteoporose › Osteoporose (botontkalking)

Osteoporose (botontkalking)

In het verouderingsproces verliezen botten aan stevigheid, doordat de botmassa (hoeveelheid bot) en de structuur verminderen. Dat is een normaal proces. Soms worden botten erg broos (poreus), dit wordt osteoporose genoemd, oftewel botontkalking.
Door ernstige botontkalking is er een grotere kans op een botbreuk. Een val of het tillen van een klein gewicht kan bij mensen met ernstige osteoporose al leiden tot één of meerdere botbreuken.
De aandoening komt veel voor bij mensen boven de 50 jaar, vaker bij vrouwen dan bij mannen. Ongeveer 850.000 mensen in Nederland hebben osteoporose.

Symptomen

Osteoporose geeft meestal pas klachten wanneer er een botbreuk ontstaat. Ook kunnen lengteverlies en een verkromming van de wervelkolom optreden door het inzakken van rugwervels.
shutterstock_388123489

Oorzaken

Botontkalking is een natuurlijk verschijnsel in het verouderingsproces. Er wordt meer bot afgebroken dan aangemaakt, waardoor de sterkte van botten afneemt. 
Soms is er een reden waardoor er eerder osteoporose ontstaat, zoals bij vormen van ontstekingsreuma of bij stofwisselingsziektes die van invloed zijn op de calcium- (kalk) en/of fosfaat- huishouding van het lichaam. Ook langdurig gebruik van prednison kan tot osteoporose leiden.
Er zijn nog andere factoren die maken dat osteoporose eerder of erger optreedt, zoals weinig lichaamsbeweging, overmatig alcoholgebruik, roken, erfelijke aanleg, ondergewicht en een vroegtijdige overgang bij vrouwen.
Vitamine D is een essentiële voedingsstof die nodig is voor de opname van calcium en voor gezonde botten.  Een dergelijk tekort kan leiden tot een verminderde opname van calcium in de botten, en daarmee tot botverlies en osteoporose.

Diagnose 

Om osteoporose te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de arts de patiënt vraagt naar de risicofactoren voor osteoporose. Daarnaast kan door lichamelijk onderzoek bijvoorbeeld lengteverlies en verkromming van de wervelkolom vast worden gesteld. Aanvullend onderzoek is belangrijk om de botdichtheid te meten. Dit kan met een zogenaamde DEXA-scan. Röntgenfoto’s kunnen inzakkingen in de rugwervels uitsluiten.   

Behandeling

Voor goede en sterke botten is de leefstijl belangrijk, zoals voldoende lichaamsbeweging (minimaal 30 minuten per dag), een normaal gezond lichaamsgewicht en een dieet dat voldoende calcium en vitamine D bevat.
De geadviseerde hoeveelheid calcium is 1000-1200mg per dag, dit zijn ongeveer 4 zuivelproducten per dag (zoals een plak kaas, schaaltje yoghurt of beker melk). Andere voedingsmiddelen waar calcium in zit, zijn onder andere groene bladgroenten, broccoli en noten. Daarnaast zijn er verschillende producten verkrijgbaar waar extra calcium aan toegevoegd is.
Vitamine D wordt via de huid aangemaakt als deze door de zon wordt beschenen. Hiervoor zou iemand dagelijks tenminste 30 minuten buiten in de zon moeten zijn met onbedekte armen en benen. In de winter ontstaat daarom makkelijk een tekort aan vitamine D. In voeding zoals vette zeevis (haring, makreel, zalm), margarine en boter zit ook vitamine D, maar dit is veelal onvoldoende. Vitamine D tabletten zijn (in de winter) daarom vaak nodig. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid bij osteoporose is 800 IE daags (IE staat voor de maat ‘internationale eenheden’).
Daarnaast zijn er medicijnen die worden voorgeschreven bij osteoporose om de botten weer harder te maken en daarmee hopelijk de kans op breuken te verkleinen, zoals bisfosfonaten.
Zie ook: osteoporose-behandeling

Folders:




Deel deze pagina: