KenniscentrumZiekte/aandoeningBindweefselontstekingsziektes › Systemische lupus erythematodes › Systemische lupus erythematodes (SLE)

Systemische lupus erythematodes (SLE)

Systemische lupus erythematodes is een reumatische bindweefselontstekingsziekte waarbij spontaan afweerstoffen ontstaan tegen delen van het eigen lichaam, zogenoemde auto-antistoffen (‘auto’ betekent ‘zelf’). Hierdoor kunnen ontstekingen ontstaan in weefsels, zoals de huid, bindweefsel, gewrichten, de nieren, zenuwen en bloedvaten.
Omdat meerdere systemen in het lichaam ontstoken kunnen raken, is het een ‘systeemziekte’.
SLE komt voor bij ongeveer 30 op de 100.000 personen. Het komt 9 keer vaker voor bij vrouwen en ontstaat vooral bij vrouwen tussen de 25 en 35 jaar oud.

Symptomen

De symptomen van SLE zijn afhankelijk van de weefsels die ontstoken zijn. SLE bestaat in veel verschillende vormen; bij elke patiënt is de ziekte anders. De ziekte kent een wisselend beloop, soms is SLE rustig en wordt dan ineens weer actief. Bij actieve ziekte kan ook koorts ontstaan.
Vaak komen gewrichtsontstekingen voor van bijvoorbeeld vingergewrichten, wat kan lijken op reumatoïde artritis. Daarnaast komen ontstekingen in de huid veel voor bij SLE. Deze huidontstekingen, maar ook en de algehele huid zijn vaak (over)gevoelig voor zonlicht.

Zweertjes in de mond en het fenomeen van Raynaud (wit-blauw-rood verkleuring van de vingers in reactie op koude) komen ook regelmatig voor. Daarnaast kan SLE inwerken op bloedcellen, zodat een tekort aan witte bloedcellen of bloedarmoede kan ontstaan. Ook kunnen problemen met de bloedstolling optreden, waardoor er makkelijker trombose ontstaat.
Minder vaak voorkomend maar wel ernstiger zijn ontstekingen in de nieren, hart, bloedvaten (vasculitis), longen en hersenen. Eigenlijk kan SLE in elk orgaan voorkomen, hoewel ontstekingen in sommige organen erg zeldzaam zijn.

Oorzaak

Het is nog niet precies bekend waarom het afweersysteem ontsteking maakt in alle weefsels bij systemische lupus erythematodes. Er wordt veel onderzoek gedaan naar de oorzaken van deze ontsteking en de rol van de verschillende cellen die bij de afweer betrokken zijn. Inmiddels is duidelijk dat erfelijke aanleg, het vrouwelijke geslacht en omgevingsfactoren zoals roken een rol spelen bij het ontstaan van de ziekte.

Diagnose

De diagnose systemische lupus erythematodes wordt meestal door de reumatoloog gesteld, soms door de internist-nefroloog. Vooral het verhaal van de patiënt en het lichamelijk onderzoek zijn belangrijk. Daarnaast is bloedonderzoek belangrijk voor de diagnose: vaak zijn ontstekingswaardes zoals BSE en CRP verhoogd en zijn auto-antistoffen aanwezig, zoals anti-nucleaire antistoffen (ANA) en antistoffen tegen dubbelstrengs DNA. Ook worden tekorten in bloedcellen vaak gezien, zoals een tekort aan witte bloedcellen of bloedarmoede. Urine-onderzoek is belangrijk om te weten of er ontsteking in de nieren is. Verdere diagnostiek hangt af van de ziekteverschijnselen; afhankelijk van de klachten worden bijvoorbeeld ook de dermatoloog, internist-nefroloog of neuroloog betrokken.  
Voor het stellen van de diagnose SLE gebruikt de reumatoloog een lijst met (ziekte-)criteria. Bij de ene patiënt kan de diagnose om andere redenen zijn gesteld dan bij een andere patiënt, omdat de symptomen per patiënt verschillen.

Behandeling

Voor de behandeling van systemische lupus erythematodes worden verschillende medicijnen gebruikt, afhankelijk van welke organen bij de ziekte betrokken zijn en de ernst van de symptomen.

Een belangrijk medicijn bij SLE is Hydroxychloroquine (Plaquenil). In principe krijgt iedere patiënt met SLE dit medicijn, omdat Hydroxychloroquine veel problemen bij SLE kan voorkomen.

Voor de behandeling van ontstekingen in organen worden verschillende DMARD’s (Disease Modifying Anti-Rheumatic Drugs) en prednison voorgeschreven. Deze medicijnen onderdrukken de ontsteking, waardoor de klachten verbeteren en schade aan organen zo goed mogelijk wordt voorkomen. De meeste DMARD’s en prednison kunnen de weerstand verminderen, waardoor de kans op infecties wat verhoogd kan zijn. Actieve SLE geeft ook meer kans op infecties.
 
Patiënten met SLE komen regelmatig op controle bij de reumatoloog, waarbij de medicatie eventueel wordt aangepast naar gelang de activiteit van de ziekte. Controles door de reumatoog zullen frequenter zijn als de ziekte actief is, dan bij een stabiele, rustige ziekte.



Deel deze pagina: