KenniscentrumZiekte/aandoeningWeke-delen-klachten › Fibromyalgie › Fibromyalgie

Fibromyalgie

Chronisch generaliseerd pijnsyndroom

Fibromyalgie is een aandoening waarbij chronisch pijn gevoeld wordt: meestal is er dagelijks pijn en op meerdere plaatsten in het lichaam.
Fibromyalgie betekent letterlijk ‘pijn in bindweefsel en spieren’. Tegenwoordig wordt de term ‘chronisch gegeneraliseerd pijnsyndoom’ vaak gebruikt voor fibromyalgie. De term ‘gegeneraliseerd’ betekent ‘overal’. Daarnaast wordt ook wel de afkorting ‘SOLK’ gebruikt (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten). Er zijn dus verschillende benamingen voor deze aandoening.

Symptomen

De belangrijkste klacht bij fibromyalgie is chronische pijn. Pijn die meestal dagelijks aanwezig is en op meerdere plaatsen in het lichaam gevoeld wordt. De klachten zijn vaak wisselend aanwezig: soms hier en dan daar meer last. Fysieke inspanningen, stress en de weersomstandigheden hebben vaak invloed op de pijn. De pijn wordt vooral in spieren, pezen en aanhechtingen van pezen gevoeld. Bij sommige mensen met fibromyalgie is aanraken van de huid al pijnlijk.

Naast pijn komen ook chronische vermoeidheid, geheugenklachten en concentratieproblemen vaak voor. Daarnaast kunnen andere pijnsyndromen aanwezig zijn zoals spanningshoofdpijn en darmklachten (‘prikkelbare darmsyndroom’). Ook stemmingsklachten komen veel voor.

Oorzaak

Bij mensen met fibromyalgie zijn geen afwijkingen in de spieren en gewrichten te vinden. Meest waarschijnlijk heeft het voelen van chronische pijn te maken met de prikkelverwerking die anders verloopt. In het lichaam bevinden zich overal zenuwen die de hele dag prikkels waarnemen zoals aanraking, druk, temperatuur en pijn. Al deze vele miljoenen prikkels gaan via grote zenuwbanen naar de hersenen, waar de prikkels uiteindelijk waargenomen worden in het bewustzijn. Normaalgesproken worden in structuren bij de hersenstam de vele prikkels gefilterd en wordt maar een heel beperkt deel van de prikkels doorgelaten naar het bewustzijn. Bij mensen met een chronisch pijnsyndroom gaat die filtering anders: meer signalen worden doorgelaten en ze worden ook anders verwerkt, wat leidt tot de waarneming van pijn. Zo kunnen normale drukprikkels en temperatuurprikkels gevoeld worden als pijn.

Diagnose

De diagnose fibromyalgie/chronisch generaliseerd pijnsyndroom wordt gesteld op basis van de klachtenbeschrijving en het lichamelijk onderzoek. Soms is nog aanvullend onderzoek nodig om andere aandoeningen uit te sluiten.

Behandeling

Leefregels zijn van groot belang om klachten te verminderen bij fibromyalgie. Het is belangrijk de belasting van het lichaam goed te doseren over de dag en over de week, om zo activiteiten gelijkmatig te verdelen. Een bekende valkuil voor patiënten is het doen van extra activiteiten op goede dagen, waardoor er een plotselinge toename van de klachten ontstaat.
Daarnaast is bewegen van groot belang: hoe sterker spieren zijn, hoe makkelijker ze belastingen aan kunnen. Ook is trainen van hart- en longconditie erg belangrijk voor het verminderen van vermoeidheidsklachten. Eventueel kan een fysiotherapeut het bewegen begeleiden.  
 
Naast bewegen is ook ontspanning van lichaam en geest belangrijk, bijvoorbeeld in de vorm van yoga, tai chi of mindfulness training. In het geval van overgewicht is afvallen naar een normaal gezond lichaamsgewicht gewenst. Dan zijn belastingen voor spieren en gewrichten namelijk minder zwaar.
 
Er zijn geen medicijnen die fibromyalgie genezen; anti-reumatische medicijnen hebben geen effect. De reumatoloog heeft dan ook geen behandeling met medicijnen tegen fibromyalgie en zal de begeleiding in principe over laten aan de huisarts. Sommige pijnstillers kunnen enig effect hebben op de klachten, zoals amitriptyline en gabapentine. De huisarts kan deze voorschrijven. Daarnaast kan cognitieve gedragstherapie door een psycholoog effect hebben. Het doel hierbij is om prikkelovergevoeligheid te verminderen en de klachten beter te leren hanteren.
 
Soms is een pijnrevalidatietraject in een revalidatiecentrum gunstig. De revalidatiearts bepaalt na de verwijzing of het zinvol kan zijn om een pijnrevalidatietraject te starten. Tijdens dit traject worden behandelingen door o.a. fysiotherapeut en psycholoog gecombineerd. Het traject richt zich op beter functioneren en activiteiten ontplooien ondanks pijn.
Zie: Behandelprogramma's bij chronische pijn
 



Deel deze pagina: